Νέα στατιστικά στοιχεία για τον ρυθμό διάδοσης των περιοδικών εκδόσεων ανοικτής πρόσβασης παρουσιάζονται στη μελέτη για την ανοικτή πρόσβαση που δημοσιεύτηκε τον Ιούνιο του 2011 στο περιοδικό ανοικτής πρόσβασης PLoS ONE. Σύμφωνα με τη μελέτη που έγινε από τον ερευνητή Mikael Laakso και ομάδα επιστημόνων στο Hanken School of Economics στο Ελσίνκι, ο αριθμός των περιοδικών ανοικτής πρόσβασης αυξάνεται σταθερά κατά 20% τον χρόνο (M. Laakso et al. PLoS ONE 6, e20961; 2011). H μελέτη καλύπτει το χρονικό διάστημα 1993- 2009, και παρουσιάζει ενδιαφέροντα αποτελέσματα σχετικά με τις εκδόσεις ανοικτής πρόσβασης κατά την παραπάνω χρονική περίοδο.
Μάλιστα, η ίδια μελέτη δηλώνει ότι αυξάνεται και ο αριθμός των επιστημονικών περιοδικών που παρέχουν πλήρη πρόσβαση στο περιεχόμενο τους. Καθώς νέα περιοδικά ανοικτής πρόσβασης ιδρύονται συνεχώς και άλλα υιοθετούν σταδιακά το μοντέλο της ανοικτής πρόσβασης, η μελέτη διαπιστώνει σταθερή αύξηση 15% τον χρόνο στα περιοδικά που προσφέρουν ανοικτά όλο το περιεχόμενο τους.
Ταυτόχρονα, τα στοιχεία φανερώνουν μικρά ποσοστά αύξησης για τα εμπορικά επιστημονικά περιοδικά, ποσοστά τα οποία διευρύνονται μόνο κατά 3,5% το χρόνο. Η έρευνα είναι διαθέσιμη εδώ.
Όπως φαίνεται από τα αποτελέσματα της μελέτης, το μοντέλο της ανοικτής πρόσβασης διαδίδεται με σταθερό ρυθμό. “Οι τάσεις που αποκαλύπτει η μελέτη καταδεικνύουν την επιτυχία της ανοικτής πρόσβασης” δηλώνει ο Peter Suber, ο διευθυντής του Open Access project, μέρος του μη κερδοσκοπικού λόμπυ “Public Knowledge in Washington DC“. Ο ίδιος προσθέτει ότι “παρά τις προβλέψεις της επιστημονικής κοινότητας, η κίνηση της ανοικτής πρόσβασης δεν έχει θέσει σε κίνδυνο τους εμπορικούς εκδότες, αλλά δημιουργεί νέες συνθήκες για την ποιότητα και την ανταγωνιστικότητα των περιοδικών εκδόσεων”.
October 31, 2011
Ένα σημαντικό έργο που συμβάλλει στην αποτύπωση της ελληνικής ερευνητικής δραστηριότητας ολοκλήρωσε πρόσφατα το Εθνικό Κέντρο Τεκμηρίωσης (ΕΚΤ). Η μελέτη “Ελληνικές Επιστημονικές Δημοσιεύσεις 1993-2008: Βιβλιομετρική ανάλυση ελληνικών δημοσιεύσεων σε διεθνή επιστημονικά περιοδικά” συγκεντρώνει, για πρώτη φορά, βασικά χαρακτηριστικά της επιστημονικής συγγραφικής δραστηριότητας των ελληνικών οργανισμών και αναλύει τη θέση που καταλαμβάνει η Ελλάδα στο διεθνές περιβάλλον. Η μελέτη καλύπτει ένα εκτεταμένο χρονικό διάστημα (1993-2008) και όλους τους ελληνικούς φορείς που παράγουν επιστημονικές δημοσιεύσεις (11 κατηγορίες φορέων και 70 μεμονωμένους φορείς).
Στο πλαίσιο της μελέτης, πραγματοποιήθηκε αναλυτική καταγραφή και επεξεργασία των δεδομένων που αφορούν τις ελληνικές δημοσιεύσεις της περιόδου 1993-2008 (92.456 δημοσιεύσεις και 749.583 αναφορές σε αυτές) και προσδιορίστηκαν δείκτες που αποτυπώνουν την παραγωγή της ελληνικής επιστημονικής κοινότητας σε δημοσιεύσεις και την απήχηση του ερευνητικού της έργου διεθνώς. Επίσης, προσδιορίστηκαν επιστημονικές περιοχές “αριστείας” που διαθέτει η Ελλάδα, καθώς και οι συνεργασίες μεταξύ των φορέων που προκύπτουν εντός της χώρας και στο εξωτερικό.
H μελέτη βασίστηκε στη σημαντική τεχνογνωσία που διαθέτει το ΕΚΤ στον τομέα της οργάνωσης και επεξεργασίας πληροφορίας για την έρευνα και τεχνολογία, καθώς και στη δυνατότητα πρόσβασης σε κατάλληλες πηγές για να αντλήσει τα απαραίτητα δεδομένα. Για τη στατιστική επεξεργασία των δεδομένων και τον υπολογισμό των βιβλιομετρικών δεικτών χρησιμοποιήθηκε εξειδικευμένο λογισμικό που αναπτύχθηκε από το ΕΚΤ.
Η δημιουργία μιας αξιόπιστης βάσης βιβλιομετρικών δεικτών είναι απαραίτητη για τη συνολική και συγκριτική εικόνα του ελληνικού ερευνητικού περιβάλλοντος. Θέματα “μέτρησης της έρευνας” βρίσκονται σήμερα στην αιχμή της διεθνούς συζήτησης και η έκδοση αναμένεται να αποτελέσει έναυσμα για την ανταλλαγή επιστημονικών απόψεων, καθώς και βάση για περαιτέρω διεύρυνση μέσω της εμπλοκής και άλλων φορέων.
December 6, 2010
